Tính Từ Đuôi -ing Và -ed Trong TOEIC Part 5: Phân Biệt Chủ Động, Bị Động
Interesting hay interested? Bored hay boring? Đây là dạng câu hỏi Part 5 lặp lại gần như mỗi đề TOEIC. Cách phân biệt nhanh, không cần học thuộc từng cặp.
T
Toey
Examiner-informed
06/09/2026
Vì sao dạng câu hỏi này xuất hiện gần như mỗi đề
Nếu bạn từng làm qua vài chục đề TOEIC Part 5, gần như chắc chắn bạn đã gặp một câu dạng: "The meeting was quite ___ (bore/bored/boring/bores)." Đây không phải sự trùng hợp. ETS xây dựng ngân hàng câu hỏi Part 5 xoay quanh một số nhóm điểm ngữ pháp lặp lại có chủ đích, và cặp tính từ đuôi -ing / -ed (gọi đúng tên là tính từ phân từ - participial adjective) là một trong những nhóm phổ biến nhất, cùng với từ loại theo đuôi từ và giới từ cố định.
Cái khó không nằm ở việc bạn không biết nghĩa của từ. Hầu hết thí sinh đọc hiểu "bored" và "boring" đều là "chán", nhưng khi đặt vào câu, rất nhiều người chọn sai vì đang dịch theo cảm giác tiếng Việt thay vì nhìn vào cấu trúc.
Gốc của vấn đề: hai loại phân từ khác vai trò
Tính từ đuôi -ing và -ed trong tiếng Anh đều xuất phát từ động từ, gọi là phân từ (participle):
Phân từ hiện tại (V-ing): mang nghĩa chủ động, mô tả cái gì đó gây ra một trạng thái hay cảm xúc.
Phân từ quá khứ (V-ed): mang nghĩa bị động, mô tả ai đó hoặc cái gì đó chịu tác động, nhận lấy trạng thái hay cảm xúc đó.
Quy tắc gốc để nhớ, không cần học thuộc lòng từng cặp từ:
Nếu chủ ngữ là NGUYÊN NHÂN gây ra cảm xúc → dùng đuôi -ing.
Nếu chủ ngữ là NGƯỜI chịu cảm xúc đó → dùng đuôi -ed.
Ví dụ, một buổi thuyết trình (the presentation) không có cảm xúc, nó chỉ có thể là nguyên nhân gây ra cảm xúc cho người nghe. Vì vậy buổi thuyết trình luôn đi với -ing: "The presentation was interesting." Ngược lại, người nghe (the audience, employees, clients) là đối tượng chịu tác động, nên đi với -ed: "The audience was interested."
Đây là lý do vì sao mẹo "học thuộc bảng cặp từ" chỉ giải quyết được một nửa vấn đề — bạn vẫn cần xác định đúng chủ ngữ của câu là vật/sự việc (nguyên nhân) hay là người (đối tượng chịu ảnh hưởng).
Các cặp tính từ cảm xúc hay xuất hiện trong đề thi thật
Dưới đây là những cặp gần như chắc chắn sẽ gặp lại qua nhiều đề khác nhau, xếp theo tần suất xuất hiện quan sát được trong các bộ đề luyện thi bám sát ETS:
interesting / interested — thú vị / cảm thấy thú vị
Trong ngữ cảnh công sở — chủ đề xuyên suốt của TOEIC — các từ như satisfying, motivating, overwhelming xuất hiện dày đặc hơn hẳn so với tiếng Anh giao tiếp thông thường, vì đề thường xoay quanh đánh giá nhân viên, phản hồi khách hàng, hay khối lượng công việc.
Bẫy thường gặp: vị trí của tính từ trong câu
ETS không chỉ hỏi dạng "tobe + tính từ" đơn giản. Ba dạng bẫy phổ biến:
1. Tính từ đứng trước danh từ. Khi tính từ bổ nghĩa cho một danh từ chỉ vật hoặc sự việc, gần như luôn dùng -ing, vì danh từ đó đóng vai trò nguyên nhân:
The company received encouraging feedback from its new clients.
Dịch: Công ty nhận được phản hồi đáng khích lệ từ khách hàng mới.
2. Câu có "by" chỉ tác nhân. Khi câu nêu rõ ai/cái gì gây ra cảm xúc bằng "by", chủ ngữ chính (người chịu tác động) luôn dùng -ed:
Many employees were frustrated by the sudden change in the schedule.
Dịch: Nhiều nhân viên cảm thấy bực bội vì sự thay đổi đột ngột trong lịch trình.
3. Danh từ trừu tượng đóng vai chủ ngữ nhưng đề "ngụy trang" như thể đang nói về người. Đây là bẫy khiến nhiều người chọn sai nhất — ví dụ câu nói về "kết quả", "báo cáo", "quyết định" nhưng vì nội dung câu nhắc đến cảm xúc của con người ở mệnh đề trước, thí sinh bị kéo theo mà chọn -ed cho chủ ngữ vốn là vật.
Một câu hỏi minh họa đúng dạng Part 5
Câu 1. The quarterly sales report was quite ______, showing a 15% increase over the previous period.
(A) satisfy
(B) satisfied
(C) satisfying
(D) satisfaction
Dịch: Báo cáo doanh số quý vừa rồi khá đáng hài lòng, cho thấy mức tăng 15% so với kỳ trước.Đáp án: (C) — chủ ngữ "the quarterly sales report" là vật, đóng vai trò nguyên nhân gây ra cảm giác hài lòng, nên cần tính từ đuôi -ing. (A) là động từ nguyên mẫu, (B) là tính từ chỉ người chịu cảm xúc — sai vì chủ ngữ là báo cáo chứ không phải người, (D) là danh từ.
Chú ý cách loại trừ: trước khi phân vân giữa -ing và -ed, luôn kiểm tra vị trí trống có cần một tính từ hay không (sau tobe, đứng trước danh từ, sau liên từ nối hai tính từ...). Loại bỏ động từ và danh từ trước, sau đó mới áp quy tắc chủ động - bị động.
Cách nhận diện nhanh khi thời gian gấp
Trong phòng thi, bạn không có thời gian phân tích ngữ pháp dài dòng cho từng câu Part 5. Cách rút ngắn thời gian xử lý dạng câu hỏi này:
Tìm chủ ngữ của mệnh đề chứa chỗ trống trước tiên, không đọc hết câu.
Tự hỏi một câu duy nhất: "Chủ ngữ này là người/động vật có thể cảm nhận, hay là vật/sự việc/khái niệm?"
Chủ ngữ là người → khả năng cao là -ed (trừ khi chính người đó đang được mô tả như nguyên nhân tác động lên người khác, trường hợp này hiếm gặp hơn).
Chủ ngữ là vật, sự việc, báo cáo, kế hoạch, buổi họp, sản phẩm → gần như chắc chắn là -ing.
Cách kiểm tra này nhanh hơn nhiều so với việc cố dịch nghĩa toàn câu, và đúng trong phần lớn trường hợp Part 5 vì ETS hiếm khi ra những câu mơ hồ về vai trò chủ ngữ.
Khi tính từ phân từ không liên quan đến cảm xúc
Không phải mọi cặp -ing/-ed đều là tính từ cảm xúc. Một số phân từ mô tả trạng thái vật lý hoặc tình trạng, ví dụ "a broken machine" (máy bị hỏng) hay "a leading company" (công ty dẫn đầu). Với nhóm này, quy tắc chủ động - bị động vẫn áp dụng nhưng không xoay quanh cảm xúc con người:
The leading candidate for the position has over ten years of industry experience.
Dịch: Ứng viên dẫn đầu cho vị trí này có hơn mười năm kinh nghiệm trong ngành.
Ở đây "leading" mang nghĩa chủ động thuần túy (dẫn đầu), không phải "gây ra cảm giác dẫn đầu" — cho thấy quy tắc nguyên nhân/kết quả cảm xúc chỉ là một ứng dụng cụ thể của quy tắc chủ động - bị động rộng hơn, chứ không phải toàn bộ bức tranh.
Luyện tập đúng cách để không quên lại
Cách hiệu quả nhất để nhớ nhóm ngữ pháp này không phải là học thuộc bảng từ, mà là mỗi khi gặp một cặp từ mới trong lúc đọc đề, tự đặt câu hỏi "chủ ngữ này là nguyên nhân hay là đối tượng chịu tác động" thay vì tra nghĩa và ghi nhớ máy móc. Làm vài chục câu Part 5 có chứa dạng này, gạch chân chủ ngữ trước khi nhìn vào 4 đáp án, sẽ giúp phản xạ hình thành nhanh hơn nhiều so với việc học thuộc danh sách 20-30 cặp từ.
Frequently asked questions
Làm sao phân biệt nhanh interesting và interested trong phòng thi?
Xác định chủ ngữ của câu trước. Nếu chủ ngữ là người có thể cảm nhận, dùng đuôi -ed (interested). Nếu chủ ngữ là vật, sự việc, báo cáo hay hoạt động, dùng đuôi -ing (interesting) vì nó là nguyên nhân gây ra cảm xúc chứ không phải đối tượng chịu cảm xúc.
Tính từ đuôi -ing và -ed có phải lúc nào cũng liên quan đến cảm xúc không?
Không. Một số phân từ như leading hay broken mô tả trạng thái hoặc đặc điểm chứ không phải cảm xúc con người. Tuy nhiên quy tắc chủ động - bị động vẫn áp dụng: -ing mang nghĩa chủ động, -ed mang nghĩa bị động, chỉ khác là không xoay quanh cảm giác.
Dạng câu hỏi này thường xuất hiện ở Part nào của TOEIC?
Chủ yếu ở Part 5 vì đây là phần kiểm tra ngữ pháp và từ vựng trong câu đơn lẻ. Đôi khi cấu trúc tương tự cũng xuất hiện trong đoạn văn của Part 6, nhưng tần suất thấp hơn nhiều so với Part 5.
Có cần học thuộc hết danh sách các cặp tính từ -ing/-ed không?
Không bắt buộc. Nắm vững quy tắc chủ ngữ là nguyên nhân hay đối tượng chịu tác động quan trọng hơn việc học thuộc từng cặp từ, vì đề thi liên tục đưa ra những từ mới ngoài danh sách quen thuộc.
Toey is an AI-powered IELTS & TOEIC prep platform. Our guides are written with examiner-informed criteria and tested against thousands of real practice attempts.
